Koçluk ve Mentorluk Farkı: Hangisi Ne Zaman Seçilir?
Koçluk, eğitimli bir koçun belirli bir beceriyi geliştirmeye yardım ettiği kısa, yapılandırılmış ve genellikle ücretli bir çalışmadır. Mentorluk ise daha deneyimli birinin öğrendiklerini paylaştığı, daha uzun ve genellikle gönüllü bir ilişkidir. Beceri için koç tutun, yol için mentor bulun.
Sponsorluk ve eğitim de bu ikisiyle sık karıştırılır; aşağıdaki tablo dördünü yan yana koyuyor.
Koçluk, mentorluk, sponsorluk ve eğitim bir bakışta
| Koçluk | Mentorluk | Sponsorluk | Eğitim | |
|---|---|---|---|---|
| Odak | Belirli bir beceri ya da performans açığı | Kariyer yönü, muhakeme ve bağlam | Görünürlük ve fırsatlara erişim | Bir rolün gerektirdiği standart bilgi |
| Yönlendiren | Süreci koç yönetir | Gündemi menti belirler | Sponsor harekete geçer, çoğu zaman siz yokken | Eğitmen bir müfredatı izler |
| Süre | Sabit, çoğunlukla birkaç ay | Çoğu programda altı ile on iki ay, sıklıkla daha uzun | Açık uçlu, fırsatlara bağlı | Saatlerden haftalara |
| İlişki | Profesyonel ve sözleşmeye dayalı | Kişisel, güvene dayalı | Stratejik, kanıtlanmış işe dayalı | Bir eğitmen, çok katılımcı |
| Tipik sonuç | Tek bir davranışta değişim | Daha net kararlar, daha geniş ağ | Zorlayıcı bir rol ya da terfi | Bir sertifika ya da geçilmiş sınav |
| Kim öder ya da atar | İşveren ya da kişi bir profesyonele öder | Genellikle gönüllü; mentor ve mentileri bir program eşleştirir | Üst düzey yöneticiler kimi destekleyeceğini seçer | İK, eğitim birimi ya da yönetici atar |
| Ne zaman | Son tarihi olan bir beceri açığı | Yönle ilgili bir soru | Hazır ama üst yönetimin görmediği yetenek | Çok kişinin aynı bilgiye ihtiyacı olduğunda |
- EğitimÇok kişiye aynı içerik
- KoçlukTek beceri, birkaç ay
- MentorlukYön ve muhakeme
- SponsorlukFırsatlara erişim
Koçluk nedir?
Koçluk profesyonel bir hizmettir. Çoğunlukla sertifikalı bir koç, danışanıyla yetki devri ya da topluluk önünde konuşma gibi belirli bir konuda, kararlaştırılmış sayıda oturum boyunca çalışır.
Koçun uzmanlığı süreçtir, sizin sektörünüz değil. Siz kendi yanıtınızı bulana kadar soru sorar, sonra harekete geçip geçmediğinizi takip eder. Hedefler en başta kararlaştırılır.
İşverenler koçluğu genellikle geçiş dönemindeki kişiler için satın alır: yöneticileri yönetmeyi öğrenen yeni bir direktör ya da yatırımcı sunumuna hazırlanan bir kurucu. Koç sizin işinizi hiç yapmamış olabilir; bunun sakıncası yoktur.
Mentorluk nedir?
Mentorluk deneyim aktarımıdır. Sizin yolunuzdan daha önce geçmiş biri öğrendiklerini paylaşır; ilişki genellikle altı ay ya da daha uzun sürer.
Gündemi menti belirler. Mentor yaşanmış deneyimini getirir: hangi mücadelelerin değdiğini, bir rolün gerçekte nasıl olduğunu. Yöneticiliğe geçmeyi düşünen bir mühendis, bu geçişi yapmış bir direktörden herhangi bir modelden öğreneceğinden fazlasını öğrenir.
Mentorluğun çoğu şirketlerde, üniversitelerde ve topluluklarda yapılandırılmış programlar içinde yürür. Yaygın formatlar için mentorluk nedir yazısına bakın.
Temel farklar
| Boyut | Koçluk | Mentorluk |
|---|---|---|
| Hedef | Belirli bir beceriyi geliştirmek | Kariyeri ve muhakemeyi geliştirmek |
| Zaman ufku | Haftalardan aylara, sabit | Aylardan yıllara, çoğunlukla açık uçlu |
| Yönlendiren | Süreci koç yönetir | Gündemi menti belirler |
| Yapı | Hedefleri belli resmî oturumlar | Hafif bir çerçevede esnek sohbetler |
| Ödeme | Ücretli hizmet | Gönüllü ve ücretsiz |
| İlişki | Profesyonel ve sözleşmeye dayalı | Kişisel; program bitince de sıklıkla sürer |
| Ölçüm | Kararlaştırılan hedeflere göre ilerleme | Hedef ilerlemesi, ayrıca terfi ve çalışanı elde tutma |
Ne zaman koçluk seçilir?
Hedef belirli, son tarih gerçek ve açık bir beceri açığıysa koçluğu seçin. Tipik durumlar:
- Altı haftalık yeni bir yönetici yetki devredemiyor ve bunun bu çeyrek çözülmesi gerekiyor.
- Bir kurucunun önümüzdeki ay yatırımcı görüşmeleri var ve sunum yaparken dinleyicileri kaybediyor.
- Bir uzman, toplantıları yönetme biçimi hakkında sert bir geri bildirim aldı ve tarafsız, dışarıdan biriyle çalışmak istiyor.
- Konu, şirket içi ilişkilerin sağlayamayacağı bir gizlilik gerektiriyor.
Hızlı bir kontrol: hedefi tek satırda, tarihiyle yazabiliyor musunuz? “Eylül’e kadar 3. çeyrek planlamasını ekip liderlerime devretmek” bir koçluk hedefidir. “Önümüzdeki beş yılımı netleştirmek” ise bir mentor ister.
Ne zaman mentorluk seçilir?
Soru, çeyreklere yayılan bir yön ya da gelişimle ilgiliyse mentorluğu seçin.
- Kariyer yönü. Mühendislikten yöneticiliğe, hizmetten ürüne: o yol ayrımında durmuş birine ihtiyacınız var.
- Bir kurumu ya da sektörü tanımak. Yeni çalışanların, hiçbir dokümanda yazmayan bir bağlama ihtiyacı vardır.
- Uzun vadeli ilerleme. Mentorluk araştırmalarını bir araya getiren bir meta-analiz, sonuçları mentilerin kariyer kazanımları açısından “genel olarak destekleyici” buldu. Ücret gibi nesnel sonuçlar üzerindeki etki ise küçüktü (Allen ve ark., Journal of Applied Psychology, 2004).
Mentorluk, koçluğun büyüyemediği yerde de büyüyebilir. Mentorlar gönüllü olduğu için programın maliyeti ücret değil, koordinasyondur.
Mentorluk ve sponsorluk
Mentor sizinle konuşur; sponsor sizin hakkınızda konuşur. Sponsor bir rol ya da terfi için adınızı öne sürer ve bunun için kendi itibarını ortaya koyar. Bir sponsor:
- Zorlayıcı bir görev konuşulurken sizi savunur.
- Siyasi sermaye harcar; bu yüzden işini gördüğü kişileri destekler.
- Tek başınıza ulaşamayacağınız karar vericilere kapı açar.
- Eksik bilgiyle karar verilirken sizi korur.
Sylvia Ann Hewlett bu ayrımı Forget a Mentor, Find a Sponsor (2013) kitabıyla yaygınlaştırdı. Mentorluk kişiyi bir sonraki adıma hazırlar; sponsorluk o adım için adının anılmasını sağlar.
Hazır olan kişiler sürekli es geçiliyorsa (değerlendirmeler güçlü, terfiler az) ihtiyacınız daha fazla mentorluk değil, sponsorluktur. Ayrıntılar için mentorluk ve sponsorluk farkı rehberine bakın.
Mentorluk ve eğitim
Eğitim aynı bilgiyi çok kişiye verir. Mentorluk bilgiyi tek bir kişinin durumuna uyarlar. Geri bildirim eğitimi size bir model öğretir; mentor ise o modeli teslim tarihlerini sürekli kaçıran ekip arkadaşınızla nasıl kullanacağınızı gösterir.
- Format. Eğitim birden çoğadır ve müfredatı izler. Mentorluk mentinin sorularını izler.
- İçerik. Eğitim, bir roldeki herkesin bilmesi gerekeni kapsar. Mentorluk yazılı olmayan kuralları, ödünleşimleri ve zamanlamayı.
- Ölçüm. Eğitimde tamamlama sayılır. Mentorlukta mentinin kendi hedeflerindeki ilerleme izlenir.
Çok kişinin aynı beceriye ihtiyacı varsa eğitimi, yanıt bağlama göre değişiyorsa mentorluğu seçin. Mentorlar da program başlamadan önce kısa bir mentor eğitiminden fayda görür.
İkisinden birini seçmek zorunda mısınız?
Hayır. Yeni bir direktör, yetki devri için bir koçla, bu seviyede iyi işin nasıl göründüğü için bir mentorla çalışabilir. İyi mentorlar da koçluk tekniğini kullanır ve söylemeden önce sorar; bkz. Mentor nedir, ne değildir.
Kurumlarda genellikle önce mentorluk gelir, çünkü geniş ölçekte karşılanabilir olan odur. Koçluk belirli geçişler için eklenir. Tasarım ve lansman için mentorluk programı nasıl başlatılır rehberine bakın.
Önce sorunun adını koyun, sonra aracı seçin. Şirket içi programlarda eşleştirmeyi, görüşmeleri ve raporlamayı Mentornity üstlenir; bkz. şirket içi mentorluk yazılımı. Mentornity 10 kullanıcıya kadar ücretsiz.
