Wat maakt een goede mentor? Eigenschappen en gewoontes

Een goede mentor luistert meer dan die praat, deelt relevante ervaring zonder er instructies van te maken en is er betrouwbaar tot de relatie eindigt. Relevantie en regelmaat tellen zwaarder dan senioriteit.

Zes eigenschappen van een goede mentor

• Actief luisteren. Laat de mentee uitpraten en vraag dan “Wat heb je tot nu toe geprobeerd?” voordat je je mening geeft. Praat je meer dan de helft van de sessie, dan sta je op een podium.
• Relevante ervaring. Zelf hebben gedaan wat de mentee wil doen. Iemand die drie jaar geleden productmanager werd, kan daar meer over leren dan een senior manager die die stap nooit zette.
• Openheid. Het ongemakkelijke vriendelijk zeggen: “Je promotiedossier is deze ronde mager, en dit ontbreekt eraan.”
• Betrouwbaarheid. Het afgesproken moment vasthouden, ook in drukke weken. Advies komt aan omdat de relatie bestaat, en de relatie bestaat omdat de gesprekken plaatsvinden.
• Nieuwsgierigheid. Echte interesse in het team, de beperkingen en de opties van de mentee, niet in kansen om je eigen loopbaan opnieuw te vertellen.
• Discretie. Wat in de sessies wordt gezegd, blijft daar. Eén twijfel die uitlekt, maakt een eind aan het nuttige deel van de relatie.

Een grote titel, een groot netwerk of charisma kunnen een beetje helpen. Geen van die dingen vervangt deze zes.

Wat een goede mentor in een sessie doet

Een goede mentor laat de mentee de agenda meebrengen, vraagt voordat die vertelt en sluit af met één toezegging.

1. 1Vorige toezeggingVijf minuten over wat er gebeurde
2. 2Onderwerp menteeWat er nu voor de mentee speelt
3. 3Eerst vragenFeiten, feedback, wat de mentee probeerde
4. 4Dan ervaringEen vergelijkbaar geval, inclusief fouten
5. 5Eén volgende stapMet een datum

Een voorbeeld: een mentee zegt “mijn promotie is afgewezen.” Een zwakke mentor vertelt het verhaal van de eigen afwijzing. Een goede mentor vraagt eerst welke schriftelijke feedback bij het besluit hoorde, wat de leidinggevende zei en waar het gat zou kunnen zitten. Pas daarna deelt die de eigen ervaring, gericht op het echte probleem.

Tussen de sessies door helpt een klein, concreet gebaar: een doorgestuurde vacature, of een berichtje van twee regels voor een grote presentatie. Het laat zien dat de mentor heeft geluisterd.

Veelgemaakte fouten

• De monoloog. Sessies worden het loopbaanverhaal van de mentor. Mentees klagen vaak niet; ze plannen gewoon geen gesprek meer.
• Meteen antwoorden. Een oplossing voordat het probleem begrepen is. Het voelt efficiënt en slaat vaak de plank mis.
• Afglijden naar een voortgangsoverleg. Als een leidinggevende om voortgangsrapportages vragen. Mentoring hoort een plek te zijn waar een mentee veilig kan zeggen: “Ik weet het even niet meer.”
• Te veel toezeggen. Drie mentees aannemen in een kwartaal vol reizen. Eén betrouwbare relatie is meer waard.
• Stilte. De tijd tussen gesprekken groeit ongemerkt. Plan de volgende sessie voordat je de huidige afsluit.

Stilte is langer te herstellen dan het voelt, maar niet eindeloos. De data van Mentornity laten zien hoe de kans afneemt:

• 60 dagen stil33%ongeveer één op drie
• 90 dagen stil10%ongeveer één op tien

Mentornity, 78.318 matches

Programmamanagers letten op dezelfde gaten. De Program Health-weergave van Mentornity toont bijvoorbeeld matches die 60 dagen of langer geen gesprek hebben gehad. Zo kan een herinnering komen zolang de match nog te herstellen is.

Moet je senior zijn?

Nee. Je moet op het pad van de mentee een paar stappen verder zijn, en dat kan twee jaar betekenen in plaats van twintig.

Een derdejaars weet nog precies wat eerstejaars verwart. Een analist van 26 kan een bestuurder leren hoe jongere klanten zich gedragen. Dat is reverse mentoring. De vormen staan beschreven in wat is mentoring.

Wat iemand uitsluit, is gebrek aan tijd of interesse, niet een kort cv. Mentoren hebben geen certificering nodig; dat hoort bij coaching, uitgelegd in coaching vs. mentoring.

Hoe programma’s goede mentoren vinden en ondersteunen

• Alleen vrijwilligers. Mentoren die verplicht meedoen, doen vaak het minimum. Een uitnodiging waar mensen nee op kunnen zeggen, filtert goed.
• Verwachtingen vooraf. Bijvoorbeeld: één uur per maand gedurende zes maanden, de mentee bepaalt de agenda, reageer binnen een week op planningsverzoeken.
• Matchen op doelen. Een geweldige mentor is de verkeerde mentor als de doelen van de mentee niet raken aan diens ervaring. Zie mentoren en mentees matchen.
• Lichte structuur. Een agenda voor het eerste gesprek, een paar vragen als houvast en een vaste einddatum beschermen matches tegen afdrijven.
• Korte training. Een briefing van een uur over luisteren, grenzen en vertrouwelijkheid is genoeg om te beginnen.

Wil je een programma vanaf nul opbouwen, zie dan een mentorprogramma starten.

Het meeste wat een programma voor mentoren kan doen, is de wrijving rond het gesprek zelf wegnemen: duidelijke verwachtingen, een verstandige match, een agenda die klaarligt. Mentornity regelt die laag, zodat het uur van de mentor naar het gesprek gaat.