Waar praat je over met je mentor?

Over waar je echt mee bezig bent: een doel, een beslissing die je afweegt, een vaardigheid die je opbouwt, een situatie op het werk waar je niet goed raad mee weet, of hoe anderen je ervaren. Neem naar elk gesprek een concreet voorbeeld mee; dat levert veel meer op dan een algemene update.

Wat is een goede gespreksstarter bij mentoring?

Een open vraag die past bij de fase van de relatie: kennismaken in het eerste gesprek, doelen en loopbaanrichting in het begin, vaardigheden, feedback en obstakels in het midden, en terugblikken aan het eind. Hij nodigt uit tot een verhaal of voorbeeld in plaats van ja of nee.

Hoeveel vragen gebruik je in één mentorgesprek?

Twee of drie zijn genoeg voor een gesprek van 45 tot 60 minuten. Eén goede starter met echte doorvragen vult makkelijk een half gesprek. Meer dan drie maakt er een interview van en laat geen tijd over om de volgende stappen af te spreken.

Wie opent het gesprek, de mentor of de mentee?

In de meeste programma’s is de mentee eigenaar van de agenda en begint met het onderwerp waar hij of zij de meeste hulp bij nodig heeft; de mentor verdiept met vragen. In het eerste gesprek begint de mentor vaak, zodat de mentee op zijn gemak is. Het sjabloon geeft aan wie een vraag meestal stelt, maar de meeste werken twee kanten op.

Welke onderwerpen vermijd je in het eerste mentorgesprek?

Vraag niet om een baan of aanbeveling, vraag niet naar salaris en begin niet over persoonlijke onderwerpen als gezondheid, gezinsplannen, religie of politiek, tenzij de ander dat zelf doet. Bewaar ook grote beslissingen, zoals ontslag nemen, voor later: de mentor heeft nog te weinig context.

Gespreksstarters voor mentoring: 72 vragen per gesprek

Gespreksstarters voor mentoring zijn korte, open vragen waarmee een mentor of mentee een onderwerp aansnijdt in een gesprek, zodat het binnen vijf minuten over iets echts gaat in plaats van over koetjes en kalfjes. Dit sjabloon bevat er 72, geordend per fase en thema, met de kant die de vraag meestal stelt.

Gebruik het als vragenblad per gesprek: print het, leg het naast je aantekeningen en kies er vóór elk gesprek een paar uit. Voor uitgebreidere lijsten kunnen mentees terecht bij vragen aan je mentor en mentoren bij vragen die mentoren stellen.

Hoe gebruik je deze gespreksstarters?

Twee of drie per gesprek, niet meer. Eén goede starter met eerlijke doorvragen vult een halfuur.
Kies op fase. De tabel hieronder laat zien welk deel bij welk moment past.
Verdeel de keuze. De mentee kiest één starter, de mentor één. Zet ze in het bericht waarmee je de afspraak bevestigt.
Vraag door voordat je verdergaat. ‘Vertel eens meer’, ‘Wat gebeurde er toen?’ en ‘Wat zou je anders doen?’ maken van een vraag een gesprek.
Vink af wat je gebruikt hebt. Met datum, zodat je jezelf niet herhaalt en later kunt teruggrijpen op een goede vraag.
Sluit elk gesprek af met deel 9. Eén terugblikvraag aan het eind maakt het volgende gesprek makkelijker te plannen.

Fase van de mentoring	Wat het duo doet	Starters uit deel
Gesprek 1	Kennismaken, afspreken hoe je samenwerkt	1 en 2
Gesprek 2 en 3	Richting bepalen	2, 3 en 4
Middelste gesprekken	Aan de doelen werken	4, 5, 6 en 7; af en toe 8
Tussentijdse evaluatie	Voortgang bekijken, doelen bijstellen	2, 5 en 9
Laatste gesprek	Afronden en vooruitkijken	9

Het sjabloon

Vragenblad gespreksstarters mentoring

Mentor: ________
Mentee: ________
Programma (indien van toepassing): ________
Startdatum: ________

Wie vraagt meestal: Mentor = meestal gesteld door de mentor. Mentee = meestal gesteld door de mentee. Allebei = werkt twee kanten op. Dit zijn richtlijnen, geen regels.

1. Eerste gesprek: kennismaken

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
1	‘Hoe ziet een goede week er voor jou op dit moment uit?’	Allebei	________
2	‘Waar werk je nu aan waar je echt plezier in hebt?’	Allebei	________
3	‘Hoe ben je gekomen waar je nu bent, in het kort?’	Allebei	________
4	‘Waarom heb je je voor dit programma aangemeld?’	Allebei	________
5	‘Wat voor hulp heb je het meest aan: advies, vragen, contacten of een sparringpartner?’	Mentor	________
6	‘Wat is iets van jou dat niet op je cv staat?’	Allebei	________
7	‘Hoe krijg je het liefst feedback: direct, voorzichtig, op schrift, meteen?’	Mentor	________
8	‘Wanneer zou je over zes maanden zeggen dat dit de tijd waard was?’	Allebei	________

2. Doelen en richting

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
9	‘Als deze mentoring goed gaat, wat is er over zes maanden anders voor je?’	Mentor	________
10	‘Aan welk doel zou je werken, ook als niemand ernaar vroeg?’	Mentor	________
11	‘Welk van mijn doelen vind jij nu het belangrijkst?’	Mentee	________
12	‘Wat heb je al geprobeerd om dit doel te halen?’	Mentor	________
13	‘Hoe ziet een kleine overwinning eruit vóór ons volgende gesprek?’	Allebei	________
14	‘Is dit jouw doel, of iets wat anderen van je verwachten?’	Mentor	________
15	‘Wat zou ervoor zorgen dat je dit doel bijstelt of laat vallen?’	Allebei	________
16	‘Hoe weten we allebei dat je vooruitgaat?’	Allebei	________

3. Loopbaan

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
17	‘Waar wil je over twee à drie jaar staan, en hoe zeker ben je daarvan?’	Mentor	________
18	‘Welke functies om je heen spreken je aan, en wat weet je er echt van?’	Mentor	________
19	‘Wat had je overwogen in plaats van je huidige pad?’	Allebei	________
20	‘Welk keerpunt in je loopbaan zou je me willen vertellen?’	Mentee	________
21	‘Van welk werk krijg je energie, en welk werk kost het je?’	Mentor	________
22	‘Als je nog twee jaar in je huidige rol blijft, wat wil je er dan uit halen?’	Mentor	________
23	‘Wat doen mensen in mijn fase vaak verkeerd bij loopbaanstappen?’	Mentee	________
24	‘Van wiens loopbaan, behalve de mijne, zou je willen leren?’	Mentor	________

4. Vaardigheden en leren

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
25	‘Welke vaardigheid maakt het meeste verschil als je die dit kwartaal verbetert?’	Mentor	________
26	‘Hoe leer je het best: lezen, doen of anderen bekijken?’	Allebei	________
27	‘Kunnen we de volgende keer samen naar echt werk van mij kijken?’	Mentee	________
28	‘Welke vaardigheid kostte jou het langst, en wat hielp uiteindelijk?’	Mentee	________
29	‘Waar zou je dit de komende maand op je werk kunnen oefenen?’	Mentor	________
30	‘Welke feedback heb je al gekregen op deze vaardigheid?’	Mentor	________
31	‘Hoe ziet goed genoeg eruit voor deze vaardigheid, voor nu?’	Allebei	________
32	‘Welke bron of welk persoon hielp jou het meest toen je begon?’	Mentee	________

5. Feedback

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
33	‘Welke feedback zou je vandaag het meest helpen?’	Mentor	________
34	‘Hoe is ons vorige gesprek bij je geland? Was er iets niet nuttig?’	Allebei	________
35	‘Mag ik eerlijk zeggen wat me net opviel?’	Mentor	________
36	‘Met welke recente feedback was je het niet eens, en waarom?’	Mentor	________
37	‘Hoe goed bereid ik me volgens jou voor op onze gesprekken?’	Mentee	________
38	‘Wat zou deze gesprekken nuttiger maken?’	Allebei	________
39	‘Welke feedback heeft jouw manier van werken veranderd?’	Mentee	________
40	‘Wat heb je gedaan met de feedback van vorige keer?’	Mentor	________

6. Uitdagingen en obstakels

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
41	‘Wat was het lastigste van de afgelopen twee weken?’	Mentor	________
42	‘Wat zit je in de weg dat je nog niet hardop hebt gezegd?’	Mentor	________
43	‘Waar loop je vast, en sinds wanneer?’	Mentor	________
44	‘Hoe ben je eerder met zoiets omgegaan?’	Allebei	________
45	‘Welk deel van dit probleem heb je echt zelf in de hand?’	Mentor	________
46	‘Hoe zou jij dit aanpakken als je in mijn schoenen stond?’	Mentee	________
47	‘Wat is de slechtste realistische uitkomst, en kun je daarmee leven?’	Mentor	________
48	‘Wie kan je hierbij nog meer helpen, behalve ik?’	Allebei	________

7. Je weg vinden in de organisatie

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
49	‘Wie moet ja zeggen voordat je werk verder kan?’	Mentor	________
50	‘Wiens steun zou je volgende stap makkelijker maken?’	Mentor	________
51	‘Welke ongeschreven regels moest je leren in je organisatie?’	Mentee	________
52	‘Hoe zichtbaar is je werk voor de mensen die over je volgende rol beslissen?’	Mentor	________
53	‘Hoe gaat het met je leidinggevende, eerlijk gezegd?’	Mentor	________
54	‘Komt er een gesprek aan dat je graag zou oefenen?’	Mentor	________
55	‘Hoe zeg je nee tegen extra werk zonder je reputatie te schaden?’	Mentee	________
56	‘Wat had je eerder willen begrijpen over deze sector?’	Mentee	________

8. Welzijn en balans (korte check-ins)

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
57	‘Hoe is je energie vergeleken met de vorige keer?’	Mentor	________
58	‘Waar kijk je deze maand naar uit buiten je werk?’	Allebei	________
59	‘Is je werkdruk op dit moment realistisch?’	Mentor	________
60	‘Wat doe je als je merkt dat het je te veel wordt?’	Allebei	________
61	‘Wat zou je van je bord kunnen halen?’	Mentor	________
62	‘Hoe houd je tijd vrij voor wat jij belangrijk vindt?’	Mentee	________

Dit zijn check-ins, geen hulpverlening. Komt er iets ernstigs naar boven, luister dan en verwijs door naar de juiste ondersteuning: de programmacoördinator, HR of een professionele hulpdienst.

9. Terugblik en afsluiting

#	Gespreksstarter	Wie vraagt meestal	Gebruikt (datum)
63	‘Wat ga je proberen vóór ons volgende gesprek, en wanneer?’	Mentor	________
64	‘Wat was het nuttigste moment van het gesprek van vandaag?’	Allebei	________
65	‘Wat weet je nu dat je niet wist toen we begonnen?’	Mentor	________
66	‘Aan welk eerder gesprek denk je nog steeds terug?’	Allebei	________
67	‘Waar moeten we meer tijd aan besteden, en waar minder?’	Allebei	________
68	‘Wat is er veranderd sinds ons eerste gesprek?’	Allebei	________
69	‘Wat blijf je doen als deze mentoring voorbij is?’	Mentor	________
70	‘Hoe wil je contact houden, als je dat wilt?’	Allebei	________
71	‘Wat zou je de volgende mentee in dit programma meegeven?’	Mentor	________
72	‘Wat heeft deze mentoring jou als mentor opgeleverd?’	Mentee	________

Gespreksplanner

Gesprek	Datum	Gekozen starters (#)	Wat we als volgende stap afspraken
1	________	________	________
2	________	________	________
3	________	________	________
4	________	________	________
5	________	________	________
6	________	________	________

Vragen die je in het begin beter vermijdt

Bewaar deze tot er vertrouwen is, of laat ze helemaal weg:

‘Kun je een baan voor me regelen of me aanbevelen?’ Contacten volgen op vertrouwen. In het eerste gesprek maakt deze vraag van de mentor een recruiter.
‘Hoeveel verdien je?’ Vraag liever hoe salarissen in de sector tot stand komen, als dat voor je doel telt.
Gezondheid, gezinsplannen, religie, politiek, relaties. Alleen als de ander erover begint. Op het werk zijn dit gevoelige onderwerpen, en persoonsgegevens vallen onder de AVG.
‘Moet ik ontslag nemen?’ In het eerste gesprek mist de mentor de context. Vraag later wat hij of zij zou afwegen.
Roddelen over collega’s bij naam of over je leidinggevende. Praat over situaties en patronen, niet over mensen die er niet bij zijn.
Sollicitatievragen zoals ‘Wat is je grootste zwakte?’. Die zetten de ander in de beklaagdenbank.
Ja-neevragen. ‘Vind je je werk leuk?’ sluit het onderwerp af; ‘Wat vind je het leukst aan je werk?’ opent het.

Hoe pas je het sjabloon aan?

Stem het af op het soort programma.

Mentoring voor medewerkers: houd deel 7 en voeg starters toe over interne mobiliteit en projecten tussen teams. Met veel duo’s kun je met mentorsoftware voor medewerkers deze starters in de briefing van elke sessie zetten.
Studenten en starters: vervang een deel van deel 3 door vragen over stage, eerste baan en specialisatie.
Oprichters en acceleratorprogramma’s: herschrijf deel 7 rond het team, klanten en investeerders in plaats van een leidinggevende.
Peer- en reverse mentoring: zet alles op ‘Allebei’. Beide kanten leren elkaar iets, dus beide kanten vragen.

Stem de toon af. Het sjabloon gebruikt ‘je’. In formelere omgevingen kun je ‘u’ gebruiken zonder de open opbouw van de vragen te veranderen.

Geef elk gesprek een thema. Coördineer je een programma, wijs dan twee of drie starters toe aan elke geplande sessie. Het sjabloon voor de agenda van een mentorgesprek heeft er een vaste plek voor.

Eén pagina per gesprek. Duo’s gebruiken wat ze in één oogopslag zien. Een lange lijst die wordt voorgelezen is een interview, geen gesprek.

Meer sjablonen en stapsgewijze gidsen voor elke fase van een programma vind je in de gidsenbibliotheek.